Nusaybin (Kürtçe: Nisêbîn, Süryanice: ܢܨܝܒܝܢ Nṣībīn, antik Nisibis), Mardin iline bağlı, Suriye sınırı üzerindeki bir ilçedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Tur Abdin dağlarının eteklerinde, Jaghjagh (Çağ-Çağ) Nehri kenarında yer alır. Antik Nisibis olarak bilinen şehir, Roma, Bizans, Sasani ve İslam dönemlerinde önemli bir sınır kenti ve ilim merkeziydi. Bugün Kürt nüfus ağırlıklı, sınır ticareti ve tarihi mirasıyla dikkat çeker.
Nusaybin, MÖ 3000'lere uzanan yerleşim geçmişiyle Mezopotamya'nın önemli noktalarından. Antik dönemde Nisibis Akademisi (okulu) ile ünlüydü. 363'te Roma-Sasani sınırında kaldı, sonra İslam egemenliğine geçti. Yakın tarihte sınır gerilimleri yaşasa da, turistler için genellikle güvenli (gündüz saatlerinde). Karşısındaki Suriye kenti Kamışlı (Qamishli) ile sınır kapısı var, ancak 2026 itibarıyla geçişler sınırlı olabilir. Güncel durumu kontrol etmenizi rica ederiz.
Mor Yakup KilisesiMor Yakup Kilisesi (Church of Saint Jacob of Nisibis / Idto d-Mor Ya'qub d-Nsibin) – Nusaybin'in en önemli tarihi yapılarından biri. 4. yüzyıl başlarında (yaklaşık 313-326 yılları arası) Nusaybin Piskoposu Mor Yakup (Mar Yaqub) tarafından yaptırılmış Süryani Ortodoks kilisesi. İçinde Mor Yakup'un türbesi ve relikleri bulunuyor. Yukarı Mezopotamya'nın en eski kiliselerinden biri kabul edilir.
Mor Yakup Kilisesi (İç Kısmı)
Özellikle önemli olan yanı: Dünyanın ilk üniversitesi/akademisi olarak bilinen Nusaybin Okulu (Nisibis Akademisi / School of Nisibis) burada veya bu kilise bünyesinde kurulmuş ve faaliyet göstermiş. Mor Yakup tarafından yaklaşık MS 350'de (bazı kaynaklarda 326'da Zerdüşt tapınağı temelleri üzerine) açılan okul, Süryani teolojisinin, felsefesinin ve tıbbının merkeziydi. Teoloji, felsefe ve tıp bölümleri vardı; Tevrat yorumu (Antakya ekolü tarzı literal-yorum), Theodore of Mopsuestia'nın eserleri temel müfredattı. Öğrencileri arasında Efraim the Syrian (Mor Afrem) gibi figürler yetişti. 363'te Sasani Pers işgaliyle Edessa'ya (Urfa) taşındı, sonra Nestorian ayrışması sonrası (489'da Bizans'ın kapatma emriyle) geri döndü. 6.-7. yüzyılda zirve yaptıktan sonra geriledi. Bugün kilise, okulun ayakta kalan tek önemli kalıntısı olarak görülüyor ve "dünyanın ilk üniversitesi" unvanıyla tanıtılıyor. Alt katında antik vaftizhane (baptistery) kalıntıları var. Restore edilmiş halde ziyaret edilebiliyor – Süryani topluluğu tarafından korunuyor.
Zeynel Abidin Camii ve Külliyesi – Kilisenin hemen yanında/ortak alanda yer alan 12. yüzyıl eseri (Zengiler dönemi). Hz. Muhammed'in torunu Zeynel Abidin ve kızkardeşi Sitti Zeynep'in türbeleri var. Farklı dinlerin yan yana varlığını simgeliyor.Zeynel Abidin Camisi
Mor Evgin Manastırı (Der Mor Evgin) – Şehrin kuzeyinde, Tur Abdin'de, 4.-5. yüzyıl Süryani manastırı (yaklaşık 10-15 km uzaklıkta, araçla gidilir).
Gırnavaz Höyüğü (Girnavaz) – 5 km kuzeyde, MÖ 4. bin yıldan kalma höyük.
Aznavur Kalesi – Antik kale kalıntıları.
Çağ-Çağ Nehri ve Vadisi – Nehir kenarı yürüyüş.
Beyazsu (Avaspi) Mesire Alanı – Yakınlarda şelaleler, piknik alanı.
Merkezde yerel restoranlar var: Kebapçılar, çiğ köfteciler, çay bahçeleri. Sınır pazarı (kaçakçılar çarşısı) civarında ucuz seçenekler. Geleneksel yemekler: Kaburga dolması, perde pilavı, sembusek.
Turistler için genellikle güvenli, ancak sınır bölgesi nedeniyle siyasi gelişmeleri takip et. Gece yalnız dolaşma, fotoğraf için izin al. KFOR benzeri bir şey yok, normal emniyet var.
Qamishli (Sadece sınırdan bakmak için. Sınır bölgesinde karşı taraftan görüntü almaya çalışmayın, güvenlik gerekçesiyle askerler size uyarıda bulunabilir)
